جمعى از نويسندگان
279
مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى)
من حياته و هو يزعم انه قوام الدين و اصناف غرور اهل العلم فى هذه الاعصار المتأخره خارجه عن الحصره « 1 » بنابراين تشخيص مربى و مراد صادق از كاذب و صالح از طالح و استاد اخلاق و عرفاناز مدعيان دروغين بسيار سخت و براى نسل جوان واقعاً مشكل است زيرا تازه واردان به عرصة معنويت و صفر كيلومترهايى كه تنها شوق به عرفان و انگيزه سير و سلوك دارند و از عرفان و عارفان و مبانى ، مبادى ، اصول و مسائل آن اطلاع نداشته يا اطلاعات عمومى و سطحى دارند بيشتر در معرض خطر پذيرى و آسيبپذيرى اند كه به تعبير علامه بحرالعلوم دزدان راه عرفان و راهزنان مسير سير وسلوك پنهان و فراوان اند ولذا شناختن آنها سخت تر از دزدان راههاى علمى ديگر از جمله فقه و فقيهان است . « 2 » آرى كسانى در اين مسير راهزنى مىكنند كه بجاى خرقهى واقعى « حرفهايى » عمل مىكنند و از عرفان براى خود دكان ساختهاند و از تصوف راستين به تسويل نفس خويش و ديگران مشغول هستند كه به تعبير شيخ محمد بهارى همدانى : الحرفه غير المعرفه » « 3 » و به تعبير حافظ شيرازى : نقد صوفى نه همه صافى و بى غش باشد * اى بسا خرقه كه مستوجب آتش باشد . پس صرف گيسو دراز كردن و حلقه ذكر تشكيل دادن و خرقه برتن كردن و ظاهر الصلاح بودن كفايت نمىكند كه انسانى دستش را در دست آنها نهاده و تسليم محض آنان شود و به بهانه عرفان فوق برهان و عشق وراى عقل است از عقلانيت و خرد تهى گردد بلكه بايد معرفت يافت ، درس خواند و عالم شد و نزد بزرگان عرفان و سلوك زانوى شاگردى به زمين زد و آنگاه آگاهانه خود را در اختيار مراد عالم وفقيه و حكيم قرار داد كه شريعت شناس شريعت گرا هستند كه به راستى در عرصه عرفان عملى فقه و فقيه بودن واجتهاد مراد و مريد بسيار حائز اهميت است و بيهوده نيست كه در عرفان مكتب نجف يعنى عرفانى كه نمايندگانش امثال مرحوم سيد على شوشترى ، ملا حسينقلى همدانى ، ميرزا على آقا قاضى طباطبايى ، علامه سيد محمد حسين طباطبايى و . . . هستند . برچنين معيارهايى تكيه و تأكيد داشتند كه فقه و شريعت خاصه زير بناى سلوك الى الله است و به تعبير يكى از عزيزان تقيد و تعبد به شريعت و قواعد و قوانين فقهى در سير و سلوك داراى دو جنبه است : الف ) جنبه سلبى : يعنى سالك نبايد هرگز و در هيچ مرحلهاى از مسير شرع خارج شود . ب ) جبنه ايجابى : يعنى سالك بايد تنها از نهج و شيوه و روشهايى كه در شريعت بيان شده و مجاز و مشروع است استفاده كند . « 4 »
--> ( 1 ) - تدكره المتقين ص 103 . ( 2 ) - سير و سلوك ص 128 . ( 3 ) - تذكره المتقين ص 103 ( 4 ) - مقاله : آسيب شناسى معنويت گرايى قسمت دوم ، ص 10 ، روزنامه جمهورى اسلامى ش 8507 ، سال 87 ، 16 آذر .